VERZAMELDE MEDIA BERICHTEN

 

Het Parool, 08-04-2008

Lester Hoekstra, klinisch psycholoog

Als een publieke service aangeboden door het Nederlands Comité voor de Rechten van de mens

 

PSYCHISCHE AANDOENING VOOR IEDEREEN

Waarschijnlijk heeft nu al de helft van de bevolking een psychische stoornis. Als we de cijfers zouden moeten geloven.

     
 

Heeft u al een psychische stoornis? U weet het misschien nog niet, maar de kans is groot dat het antwoord ja is. Uit onderzoek van Nemesis (Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study) zou blijken dat 41 procent een psychische stoornis heeft. Maar dat was een onderzoek uit 2003. gezien de toegenomen zorgconsumptie, mogen we veilig aannemen dat het aantal inmiddels de 50 procent wel is gepasseerd.

Uit de cijfers van de Wereldbank en de WHO blijkt dat wereldwijd 7 tot 19 procent van de volwassenen lijdt aan een depressie, 6 tot 25 procent een angststoornis heeft,en 10 tot 28 procent verslaafd is. Voeg daarbij alle andere mogelijke aandoeningen, waaronder modeziekten als adhd en de enorm in populariteit stijgende autistische stoornis, dan blijft er nog maar een klein percentage psychisch gezonde mensen over.

Dit soort uitkomsten zijn het resultaat van het medicaliseren van de persoonlijke problemen: reacties op de problemen worden gezien als symptomen van een ziekte. Net zoals dubbelzien een symptoom kan zijn van een hersentumor. Maar anders dan een tumor kunnen de psychische ziekten niet worden waargenomen op een foto. Het is slechts een hypothese dat de ziekte bestaat en wel een zeer zwakke hypothese.

Misschien juist daarom beweren artsen en psychologen met grote stelligheid dat ze stoornissen kunnen vaststellen. Velen menen zelfs te weten waar deze zitten. In de hersenen, daar zitten de depressies, de fobische angsten en de gedragsproblemen.

 

Het is wetenschap van het soort van de oude Grieken die psychische aandoeningen in de levenssappen lokaliseerde en van onze middeleeuwse voorouders die de geest in het hart lokaliseerden.

Psychische problemen worden tegenwoordig voorgesteld als hersenziekten ofwel ‘hoofdzaken’, zoals dat in de reclamespots heet. Dat klinkt ernstig en de problemen worden dan ook serieuzer genomen dan in het verleden. Terecht, want mensen lijden erg onder psychische problemen. En ook al betekend het hebben van psychische problemen niet dat je ziek bent, je kunt er wel ziek van worden.

Het heeft zo zijn voordelen om als zieke te worden behandeld. Zo hoeft een jongere die moeilijk leert en zich onaangepast gedraagt geen zwaar en vies werk meer te doen. Bij een onderzoek wordt geconcludeerd dat hij niet lui is maar een motivatieprobleem heeft, niet ongedisciplineerd is, maar een concentratiestoornis heeft en niet ongemanierd is maar hyperactief. Een stoornis vastgesteld en hij krijgt voor de rest van zijn leven een WIA uitkering.

Het is wel aangenaam om als psychisch ziekverklaarde geen last te ondervinden van de eisen van onze maatschappij. Ook is het wel prettig voor de zieke dat hij pilletjes krijgt die hem een beter gevoel geven. Het zijn psychotrope middelen die in het Engels drugs heten, maar in het Nederlands medicijnen worden genoemd. Ook al zijn het medicijnen voor een ziekte die nog nooit is aangetoond, je hoeft ze alleen maar in te nemen en vervolgens de heilzame werking af te wachten.

 

 

Mensen die te horen krijgen dat zij een ziekte hebben, zullen geneigd zijn zich passief op te stellen. Maar over het algemeen geeft juist een actieve aanpak veel betere resultaten. In plaats van het zoeken van de ziekte achter de problemenis het beter de problemen zelf aan te pakken.  

Ben je chaotisch en gauw afgeleid, dan kun je beter een strak schema aanhouden dan op zoek gaan naar een diagnose die daar een verklaring voor geeft. Als je je niet kunt concentreren, dan is het goed vaak te herhalen om de dingen toch onder de knie te krijgen. Vervelen mensen je gauw, dan kun je maar beter jezelf forceren je toch sociaal te gedragen dan je te laten vertellen dat je een stoornis in het autismespectrum hebt.

Mensen die erg somber en lusteloos of  levensmoe zijn geworden, horen misschien graag dat ze aan een ziekte lijden die depressie heet, maar ze zijn er meer bij gebaat als zij tegen hun lusteloze neiging ingaan en actief blijven, toekomstplannen maken. Iemand met angsten bereikt meer met een systematische stap voor stap training dan met het gebruik maken van tranquillizers.

Makkelijk is dat niet, zo’n actieve aanpak van problemen, omdat het een verandering van levensstijl betekent. Vandaar dat het goed kan zijn de hulp van een psycholoog in te roepen. Maar dan niet iemand die zegt dat je een psychische stoornis hebt waarvan je moet genezen.

Daar wordt niemand beter van.