VERZAMELDE MEDIA BERICHTEN 

 

Het Financieele Dagblad, 31-03-08,

Cristopher Lane

 

Als een publieke service aangeboden door het Nederlands Comité voor de Rechten van de mens (NCRM)

 

ONTSPORING PSYCHIATRIE DREIGT

Er komen steeds meer medicijnen voor problemen die misschien niet psychisch zijn 

     
 

Bijna bereiken de Verenigde Staten het punt waarop de helft van de bevolking op de  een of andere manier ‘geestesziek’ is. Krap een kwart slikt antidepressiva. Deze verbijsterende statistieken leiden tot een soms vlijmscherp debat over de vraag of mensen niet veel meer medicijnen gebruiken dan nodig is voor problemen die misschien niet eens psychisch zijn.

Onderzoek toont aan dat 40 procent van alle patiënten niet voldoet aan de diagnoses die artsen en psychiaters stellen. Toch worden er in de VS jaarlijks 200  miljoen recepten uitgeschreven voor de behandeling van depressies en angsten.

Verdedigers van een ruim medicijngebruik op recept houden staande dat een flink deel van de bevolking te weinig behandeling krijgt en te weinig medicatie. Zij die tegen buitensporig medicijngebruik zijn, stellen dat het aantal diagnoses voor met name bipolaire stoornissen met 4000 procent omhoogschoot en dat overmatig medicijn gebruik gepaard gaat met een overvloed aan diagnoses.

Cristopher Lane, auteur van  Verlegenheid: Hoe normaal gedrag een ziekte werd.

Om een bijdrage aan de oplossing te leveren, heb ik onderzocht waarom erkende psychische stoornissen de afgelopen decennia zo dramatisch zijn gestegen. In 1980 nam het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 112 nieuwe stoornissen op in zijn derde editie (DSM-III). In de herziene editie (1987) en de vierde editie (1994) verschenen nog eens 56 nieuwe aandoeningen.

 

Met een oplage boven de miljoen is het handboek de ‘bijbel van de Amerikaanse psychiatrie’; wereldwijd beschouwen scholen, gevangenissen, gerechtshoven en mensen in de geestelijke gezondheidszorg het als een evangelie. De toevoeging van maar één nieuwe diagnostische code heeft grote praktische gevolgen. Wat was dan de reden waarom er in 1980 zoveel nieuwe aandoeningen bij kwamen?

Na diverse verzoeken kreeg ik van de American Psychiatric Association volledige inzage in de honderden ongepubliceerde memo’s, brieven en stemverklaringen uit de periode dat de DSM-III-taskforce iedere nieuwe en bestaande aandoening besprak. Deels werd dat nauwgezet en lovenswaardig gedaan, maar het goedkeuringsproces was eerder grillig dan wetenschappelijk.

DSM-III was het product van bijeenkomsten ie veel deelnemers ‘chaotisch’ noemden.

Eén waarnemer merkte later op dat de kleine hoeveelheid onderzoeksresultaten waar het werk op stoelt ‘in feite een rommeltje was, versnipperd, inconsistent en dubbelzinnig. De expertise van de taskforce beperkte zich tot de tak neuropsychiatrie. De groep kwam al vier jaar bijeen toen plotseling doordrong dat een dergelijke eenzijdigheid tot vertekeningen zou kunnen leiden.

Ongelooflijk, maar de lijsten met symptomen voor sommige ziekten werden er in een paar minuten doorheen gejaagd. Veldonderzoek voor vermelding in het handboek betrof soms slechts één patiënt, behandeld door dezelfde persoon die de vermelding bepleitte. Deskundigen drongen aan op opname van twijfelachtige ziekten als ‘chronische ongedifferentieerde ongelukkigheidstoornis’ en ‘chronische klachten stoornis’. Tot de kenmerken behoorde het klagen over de belastingen, het weer en zelfs de sportuitslagen.

Sociale fobie (later een sociale angststoornis genaamd) was in 1980 een van de zeven nieuwe angststoornissen. Eerst leek het me een ernstige aandoening. Tegen de jaren negentig noemden deskundigen het ‘de aandoening van het decennium’, waarbij ze staande hielden dat één op de vijf Amerikanen er last van had.

Toch bleek het ietwat gecompliceerder. Om te beginnen verzette de specialist die in de jaren zestig als eerste de sociale fobie had onderkend (de Londenaar Isaac Marks, een bekende deskundige op het gebied van angst en paniek) zich, hevig tegen de opname in de DSM-III als een aparte categorie.

 

De lijst met gedragskenmerken die gewoonlijk met de stoornis in verband werden gebracht, had hem doen twijfelen; de angst om alleen aan een tafel te zitten in restaurants, het vermijden van openbare toiletten en de zorg over trillende handen. Toen een nieuwe taskforce daar in 1987 nog de afkeer van het spreken in het openbaar aan toevoegde, leek de stoornis elastisch genoeg om zo’n beetje iedereen op de planeet te kunnen omvatten.

Om de indruk weg te nemen dat doodgewone angsten tot behandelbare aandoeningen werden gemaakt, werd in de DSM-IV een clausule opgenomen die voorschreef dat sociale fobieën ‘schadelijk’ moesten zijn voordat een diagnose mogelijk was. Maar wie zou de recepten uitschrijvers aan zulke voorwaarden binden? Ondanks de clausule namen de diagnoses hand over hand toe; in 200 was het de op twee na meest voorkomende aandoening in Amerika, na depressie en alcoholisme. 

Overmatig voorschrijven van medicijnen treft minder Amerikanen als we overvloedige diagnosestelling intomen. We moeten de drempels voor psychische diagnoses fors verhogen en het oude onderscheid tussen chronische ziekten en milde aandoeningen in ere herstellen. Maar er is stevig verzet van degenen die beweren dat ze strijden tegen ernstige psychische stoornissen, met medicatie als enige levensvatbare behandeling.

Het onvermogen om de psychiatrie te hervormen is desastreus voor de  volksgezondheid. Bedenk dat apathie, koopverslaving en overmatig internetgebruik, serieuze kandidaten zijn voor een nieuwe vermelding in de volgende editie van de DSM, gepland in 2012. als de geschiedenis de leidraad is, komt er een nieuwe groep geneesmiddelen. Laten we in hemelsnaam ons gezond verstand gebruiken als straks iedereen geestesziek is, is niemand het meer.

Lane is hoogleraar Engels aan de Northwestern University. Hij is de auteur van  Verlegenheid: Hoe normaal gedrag een ziekte werd. © Project: Syndicate 2008,  vertaling: Menno Grootveld.